ਅੱਜ ਦੁੱਧ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ : ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਿਹਾੜਾ ਦੁੱਧ ਹੈ ਬਿਹਤਰ ?

ਅੱਜ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ  ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਫ਼ੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਆਰਗਨਾਇਜੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਲਡ ਮਿਲਕ ਡੇਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਡੇਅਰੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣਾ ਸੀ।  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਾਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਚਲਦੇ ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗਨਾਇਜੇਸ਼ਨ ਆਨਲਾਇਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ  ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਣਕਾਰੀ  ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।  

ਕੈਲਸ਼ਿਅਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਚਸ਼ਮਾ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਧ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਕੈਲਸ਼ਿਅਮ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਡੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।  ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਅਤੇ ਫਿਟ ਰਹਿਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਹਰ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,  ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝ  ਦੇ ਦੁੱਧ  ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ?  ਉਂਜ ਤਾਂ,  ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਕੁੱਝ ਬੁਰੀ ਚੀਜਾਂ ਹਨ ਤਾਂ, ਆਓ ਵੇਖੋ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹੈ ?

ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚਰਬੀ

ਚਰਬੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 3-4 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਚਰਬੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ, ਮੱਝ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 7-8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਢਿੱਡ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਣ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।  

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਇਡਰੇਟ ਕਰਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ

ਪਾਣੀ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ।  ਗਾਂ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਇਡਰੇਟ ਕਰਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਟੀਨ  ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ 

ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 10 - 11 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਛੋਟੇ ਬੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।    

ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੋਲੇਸਟਰਾਲ ਦੀ  ਮਾਤਰਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਮੱਝ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇਰੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਇਪਰਟੇਂਸ਼ਨ, ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਲੋਰੀ

ਸਾਫ਼ ਹੈ ਮੱਝ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਲੋਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਫੈਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਪ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 237 ਕਲੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,  ਉਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਕਪ ਗਾਂ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 148 ਕਲੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਕੀ ਹੈ ਨਤੀਜਾ ?

ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਦੁੱਧ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ।  ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਕੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਓ ।