ਵੌਇਸ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?
ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ: ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ, ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ... ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ... ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ..."
ਆਵਾਜ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੁਰ, ਉਹੀ ਡਰ, ਉਹੀ ਰੋਣਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ "ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਾ" ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਰੱਗ ਕੇਸ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਭੇਜਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਕੰਮ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਕੋਈ ਫਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ "ਏਆਈ ਵੌਇਸ ਸਕੈਮ" ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਵੌਇਸ ਕਲੋਨਿੰਗ: ਜਦੋਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ : ਘੁਟਾਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ? ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੌਇਸ ਕਲੋਨਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਵੌਇਸ ਕਲੋਨਿੰਗ ਇੱਕ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਤਕਨੀਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦੇਖ ਕੇ ਸਕੈਚ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ AI ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਦੀ 'ਨਕਲ' ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਮੈਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ (ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਰੀਲਜ਼, ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਟੋਰੀਜ਼, ਯੂਟਿਊਬ) 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਦੇ ਉੱਨਤ AI ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 3 ਤੋਂ 10 ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਆਡੀਓ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ : ਘੁਟਾਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ AI ਟੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟਾਈਪ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ: "ਪਾਪਾ ਬਚਾਓ"), ਅਤੇ ਟੂਲ ਇਸਨੂੰ ਉਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀਡੀਓ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਅਸਲੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੂਰਖ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਡਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ
ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ "ਡਰ" ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸਾਇਰਨ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਾਂ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। "ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਘਬਰਾਹਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
'ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਬਦ': ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ
ਇਸ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ-ਪਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਬਦ" ਬਣਾਉਣਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਜਾਸੂਸੀ ਫਿਲਮ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਬਦ' ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਤਰਤੀਬ ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ : ਪਸੰਦੀਦਾ ਹੀਰੋ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਗਾਜਰ ਦਾ ਪੁਡਿੰਗ, ਨੀਲਾ ਅਸਮਾਨ, ਜਾਂ ਸੁਪਰਮੈਨ... ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਹੈ?
ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ) ਨਾਲ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਬਦ" ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ੋਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ: "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਡਾ ਗੁਪਤ ਕੋਡ ਦੱਸੋ।" ਕਿਉਂਕਿ AI ਜਾਂ ਘੁਟਾਲੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫਸ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਇਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ 4 ਆਸਾਨ ਕਦਮ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ, ਇਹਨਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ:
ਫ਼ੋਨ ਕੱਟੋ : ਘੁਟਾਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਫ਼ੋਨ ਕੱਟਣਾ।
ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ : ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ/ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ।
ਅਣਜਾਣ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਓ : ਘੁਟਾਲੇਬਾਜ਼ ਅਕਸਰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡੀਪਫੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗੋਪਨੀਯਤਾ : ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਰੱਖੋ। ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਅਜਨਬੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਚੁਸਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਚੋਰ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੌਇਸ ਕਲੋਨਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਪੁਲਿਸ ਕਦੇ ਵੀ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ - ਇੱਕ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਬਦ" ਮੰਗੋ।